1 sierpnia 2026 roku obchodzimy 77. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Wśród powstańców znalazła się Janina Czaplińska, kobieta szczególnie związana z Grybowem. Choć urodziła się na wschodzie Rzeczypospolitej, gdzie jej ojciec Władysław – grybowianin z urodzenia – służył w Polskiej Policji, to przed wojną krótko mieszkała w Grybowie. Jej zasługi dla tego miasta są jednak nieocenione.
Początki konspiracji w Grybowie
Janina Czaplińska wraz z bratem Alojzym (ps. „Orlik”) była inicjatorką grybowskiej komórki Polskiej Organizacji Zbrojnej w latach 1939–1940. Pełniła funkcję łączniczki pomiędzy Grybowem a Krakowem i Warszawą. W jej rodzinnym domu przy uliczce Przedmieście znajdował się punkt kontaktowy, a zaprzysiężona została również jej matka, Agnieszka. Dzięki kontaktom siostry Alojzy organizował przerzuty polskich oficerów i uciekinierów na Zachód przez „zieloną granicę” – szlakiem Tarnów–Grybów–Izby/Tylicz–Bardejów–Koszyce–Węgry, a dalej do Jugosławii, Włoch, Francji i Anglii.
Działalność w Delegaturze Rządu i udział w powstaniu
W czasie wojny Janina pracowała w Delegaturze Rządu na Kraj, gdzie była kierowniczką łączności. Używała pseudonimów „Aleksandra” i „Biruła”. Jej wojenne losy opisała w nagraniu dla Muzeum Powstania Warszawskiego, które można znaleźć w Archiwum Historii Mówionej.
Więcej na temat szlaku kurierskiego oraz rodzeństwa Czaplińskich można przeczytać w artykule na portalu Saga Grybow. Opracowanie: Kamil Kmak, zdjęcia dzięki uprzejmości Marty Czaplińskiej-Johansson, córki Alojzego „Orlika”.
Źródło: Grybów
Fot. facebook.com
